Practicing the Presence of God

When your mind wanders in the maze of myriad worldly thoughts, patiently lead it back to remembrance of the indwelling Lord. In time you will find Him ever with your–a God who talks with you in your own language, a God whose face peeps at you from every flower and shrub and blade of grass. Then you shall say: “I am free! I am clothed in the gossamer of Spirit; I fly from earth to heaven on wings of light.” And what joy will consume your being!
–Paramahansa Yogananda, “Sayings of Paramahansa
Yogananda”

ઇશ્વરની ઉપસ્થિતીનો અનુભવ
જીવનની ભૂલભૂલામણીના હજારો વિચારોમાં તમારુ મન ભટકી જાય ત્યારે, શાંતિપૂર્વક તેને સદા ઉપસ્થિત પ્રભુની સ્મૃતિઓમાં પાછુ દોરી જાઓ. ખરે વખતે પ્રભુને તમારી સાથે પામશો – પ્રભુ તમારી સાથે તમારી ભાષામાં વાત કરી રહ્યા છે, પ્રભુનો ચહેરો દરેક ફુલ, છોડ, ઘાસના તણખલામાંથી તમારા તરફ જોઇ રહ્યો છે. પછી તમે કહેશોઃ ‘‘હું મુક્ત છુ! આત્માની અદૃશ્ય પાંખો પામ્યો છુ; પ્રકાશરૂપી પાંખો પર સવાર થઇને હું પૃથ્વીથી સ્વર્ગમાં ઉડુ છુ.’’ અને તમારા અસ્તિત્વને શો આનંદ આવશે !
— પરમહંસ યોગાનંદ, ‘‘ સેઇંગ્સ ઓફ પરમહંસ યોગાનંદ ’’

આશા-અંગત અંગત

સૂક્કા ભંઠ રણમાં રખડતી નિરાશા ઝૂરે છે,
છતાં શંકાસ્પદ ચેતનાનો ઝબકાર જાગી જાય છે,
એક આશા જાગી જાય છે, અને
અગમ્યતાપૂર્ણ આંખો ચમકાવી જાય છે,
જિંદગી એટલી તો વ્યર્થ હોતી નથી,
ઓચિંતી પળે અગમ્ય આનંદ પણ છલકાય છે!

બહુરંગી ને બહુરૂપી આ જિંદગી !!
શું, જગન્નિયંતાએ જ એવી રચી છે ?
કે પછી, જન્મીને માનવ થયો ત્યારે પ્રભુએ
એને જોઇ અને જાણી છે?

એથી જ !! ‘એ’ણે ક્યાંક ક્યાંક પૂર્તતા કરી છે,
કોઇ પળે ‘ને સ્થળે કૃપા એની વરસી છે,
અંગત-અંગત દુઃખોમાં ક્યાંક ક્યાંક છે,
બિનસ્વાર્થી સ્નેહ, અહેતુક સૌહાર્દપૂર્ણ વર્તાવ,
પછી શા માટે જામ દરદના ભરવા,
પૂરવા ઉંડી આંખના ખાલી કોતરો ?

આશા ભલેને હોયે મૃગજળ,
શા માટે દરદ સહુ, બસ અંગત અંગત ?
સાથે છે વિશાળતા વિશ્વપતિની,
પછી કેવી નિરાશા, અંગત-અંગત ?
-પી. યુ. ઠક્કર

…

જેનો સાર એવો છે કે, ઘરના અમુક બારણાંમાંથી અંદરથી બહાર જોઇ શકાય. દા.ત.દિવાનખંડના બારણામાં રાખેલ છિદ્રમાંથી બહાર જોઇ શકાય પણ બહારથી અંદર ના જોઇ શકાય. ઓફીસમાં બોસની ચેમ્બરના દરવાજામાં રાખેલ છિદ્રમાંથી બહારથી બોસ છે કે કેમ; તે જોઇ શકાય પણ બોસ અંદરથી બહાર ના જોઇ શકે. શરીરરૂપી આ દિવાલમાં કેદ થયેલો છે તે તો જ્યારે આ શરીરની દિવાલ પડી જાય ત્યારે બહાર આવી જાય!! મુ.શ્રી સુ.જા.એ એકદમ ઓછા શબ્દોમાં અને સરળ શૈલીમાં ઘણું કહી દીધુ છે.

બારણું એક અવલોકનમાં જે છે તેનો સાર-સંકલન છે કે, શરીરરૂપી દિવાલ પડ્યા પછી તો બસ, આનંદ આનંદ અને પરમાનંદ. આ પોસ્ટ ઉપર માન. પ્રજ્ઞાજુબેને કોમેન્ટ આપી છે. (મારે બે-ત્રણ વાર વાંચવી પડી-સમજવા માટે ) ભાષા બહુ સરળ છે પણ વિષય જ ગહન છે ને? પ્રજ્ઞાજુબેને રાગ-દ્વેષ, અને ત્રીજા પરિમાણની વાત કરી છે. અહમ્ નો લોપ અને સ્નેહનો વિસ્તાર એવુ કહ્યું છે. મેં આ મારી રીતે લખ્યું છે. પણ પ્રજ્ઞાજુબેને તેમની રીત અને શૈલીમાં સરસ સમજાવ્યું છે.

આ વાંચીને હજારો વિચારો ધસી આવ્યા-ઉમટી પડ્યા..તે વિચારોની યાત્રા – સ્વરૂપ શબ્દોનું.

તા.૧૩ મી એપ્રીલ જન્મ દિવસ હોવાથી મિત્રોએ શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. Many many happy returns of the day!! શુભેચ્છાઓ પાઠવનારા મિત્રો અલગ અલગ પણ હું એકનો એક. આ શુભેચ્છા એટલી બધી વખત મળેલી કે, મનમાં સવાલ પેદા થવા માંડ્યો હતો, Many many એટલે કેટલા? ૫૪ તો થયા!! દશ, પંદર?? ના ના, ઓછામાં ઓછા હજુ ૪૦-૪૫ તો ખરા જ!!

અને આ વિચારોમાં પોસ્ટ ખાતાની સ્કીમ ભળી ગઇ!! પોસ્ટમાં બચતમાં મુકેલી રકમ મુદત પૂરી થતાં ૨૦૦૪ ની સાલમાં વ્યાજ સાથે પાછી આવવાની હતી. તે રકમ ઉપર જે દરે વ્યાજ મળવાપાત્ર થતું હતુ; તે વ્યાજનો દર કાળક્રમે ઘટી ગયો હતો. રકમ પાકી ગઇ હોવા છતાં વધુ બે વર્ષ તે રકમ મુકી રાખીએ તો, જુના અને પ્રમાણમાં ઉંચા વ્યાજના દરે તે રકમ ઉપર વ્યાજ મળે તેમ હતું આથી, વધુ બે વર્ષ એ રકમ મૂકી રાખવાનું સ્વીકારેલું. બે વર્ષ પછી, રકમ પાકીને આવવાની હતી ત્યારે ફરી પાછા વ્યાજના દર ઘટી ગયા હતા. આથી અજ્ઞાનમિશ્રિત આશ્ચર્ય સાથે એજન્ટને કહ્યું કે, ‘અમારે આ રકમની હાલ કોઇ જરૂર નથી! હજુ મુકી રાખો, વધારે વ્યાજ મળે!!’ એજન્ટ બેને સ-સ્મિત એટલું જ કહ્યું, ‘એવું ના થાય!!’ મેં દલીલ ચાલુ જ રાખી કે ના કેમ થાય? બેને કહ્યું, ‘એ તો સ્કીમ જ એવી છે.’ વધુ સમજાવતાં કહ્યું કે, ‘પ્લાન જ આવો છે. હવે રકમ લઇ લેવી પડે.’

આ જિંદગાનીની સ્કીમ પણ એવી જ છે ને? ગમે તેટલો આરોગ્યપ્રદ આહાર લેવામાં આવે, નિયમિત કસરત કરવામાં આવે, સારા હવા-પાણી મળે એવી વ્યવસ્થા હોય, પ્રાણાયામ ને યોગ કરવામાં આવે. પણ તો ય ૮૫-૯૦ થી આગળ તો ના જ જવા દે!! પ્રાણાયામ અને યોગના ટીચર હોય અને કેટલાયને એ બધું કરાવતા કરાવતાં પોતાને અ-લભ્ય લાભ મળ્યો હોય તો ય ૮૫ કે ૯૦ – પછી એટલામાં તો ખેલ ખલ્લાસ!! બીડી-સીગારેટ ના પીતા હોય તેમને પણ કેન્સર થાય. જે પીતા હોય તેમને ના પણ થાય. એક્સેસ સુગરનો પ્રોબ્લેમ હોય, બહુ કાળજી રાખતા હોય જેથી સુગર ના વધી જાય, અને કોઇ કારણસર માંદા પડે અને ખોરાક જ ના લેવાય.. પછી સુગર ઘટી જવાથી પાછુ મૃત્યુ થાય. આજે સાજા સમા દેખાતા હરતા ફરતા પડોશી અઠવાડીયા સુધી દેખાય નહીં અને ખબર પડે કે તેમને જમ્યા પછી ઉલટી જેવું થતુ હતુ મુંઝારો થતો હતો એટલે હોસ્પિટલ લઇ ગયા હતા. ખબર પડી કે હાર્ટની નળીઓ બ્લોકેજ બતાવે છે. બે દિવસ પહેલાં બાયપાસ થઇ ગયું. કાલે ઘેર લાવશે. એ તો એમનો દિકરો ડોક્ટર એટલે સમયસર દવાખાને પહોંચી ગયા- બચી ગયા. આજે ગમે તેટલો સારો રીપોર્ટ આવ્યો હોય તો બીજે દિવસે ખરાબ રીપોર્ટ આવી શકે. પોસ્ટની સ્કીમની જેમ જ!! કેસ મેચ્યોર થઇ જાય. સ્કીમ જ એવી છે. પ્લાન જ એવો છે. – પોસ્ટના, એલ.આઇ.સી.,ના એજન્ટોને આ પ્લાનની સારી સમજ પડતી હશે!!

આ શરીરરૂપી દિવાલો મજબુત હોય ત્યાં સુધી તુટતી નથી. જે અંદર છે તે બહુ હરીફાઇ કરીને આવેલો છે. બહુ જીદ્દી હોય છે. જ્યારે જન્મની ઘટનાનો તખતો તૈયાર થયો ત્યારે જન્મ લેવા કરોડો દોડ્યા હતા. પણ એક જ સફળ થયો હતો, તે આ. પછી એ જેવો તેવો થોડો હોય? proved merit & efficiency-સિધ્ધ ગુણવત્તા અને કાર્યદક્ષતાવાળો છે.

જે અંદર બેઠો છે એ બારીઓમાંથી બહાર જુએ, સાંભળે અને બોલે. બે ઘોડાઓ (રાગ અને દ્વેષ અથવા સુખ અને દુખ) રથને ખેંચ્યે જાય ત્યાં સુધી જોવાનું, બોલવાનું અને સાંભળવાનું એ ચાલુ રાખે. વિષાદ અને પ્રસન્નતાના બે સમાંતર પટા પર એની ગાડી તો ચાલ્યા જ કરે – બસ, સતત અને સતત !!

જ્યારે વિષાદ અને પ્રસન્નતાના બે સમાંતર પાટા એક થઇ જાય તે પછી ત્રીજુ પરિમાણ (ડાયમેન્શન) આવે. જે આ બે પરિમાણોથી પર હોય. બેથી પર – માટે અ-દ્વૈત. અને જ્યારે અણસાર પામવાની પાત્રતા કેળવાઇ જાય પછી તો પુછવું જ શું ? કેવી ગુંગળામણ ને કેવી વાત? બહોત પહલે સે ઉન કદમોકી આહટ જાન લેતે હૈ, તુઝે ઐય જિંદગી દૂરસે પહચાન લેતે હૈ..

બસ, બીજુ શું ? વિચારોની યાત્રા – સ્વરૂપ શબ્દોનું.

શું થતું હશે, અંત સમયે? ૧૩ મી એપ્રીલ, જન્મદિવસના તરત પછીના દિવસે, ઇન્ટરનેટ પર ગુંગળામણ શીર્ષક હેઠળ આ જ વિષય છેડાયો જોયેલો અને તા.૧૪ મી એપ્રીલે થયેલી એક રચના..

એવી ગૂંગળામણ કે ગૂંગળાવા પણ નહીંદે..

ગૂંગળામણ અકળાવે, મૂંઝાવે

વિચારલય તોડે,

શ્વસુ છુ તો ય શ્વાસ ખૂટે,

સંકલ્પો, વિકલ્પો આપોઆપ સ્ફૂરે,

હજારો વિચારો દોડે, ગભરાવે,

શું થતુ હશે, અંતસમયે?

આ સંકલ્પના જ ધ્રુજાવે ને વધુ ગૂંગળાવે,

બાકી તો ઘણાં ઉંઘી ગયા ઊંઘમાં,

ક્યાં કશું કહી ગયા ?

કહેવા નહી દે, સંદેશો દેવા નહીં દે,

સહેવાતુ હશે, પણ સહેવા નહીં દે,

સવાલ નહીં ને જવાબ પણ નહીં,

બસ, એવી ગૂંગળામણ કે ગૂંગળાવા પણ નહીં દે.

ઐય મોત,

હજારો શક્યતાઓ ઓઢી, તારી સોડમાં સૂતી જિંદગી,

પણ અગમ્ય ઓચિંતી જ સળવળી ઉઠશે એક શક્યતા,

શા માટે ?

બસ, એ જ એક નિશ્ચિત શક્યતા,

તારી ઉપસ્થિતીની !! ઐય મોત?

ખલ્લાસ, ખેલ ખતમ !!

-પી. યુ. ઠક્કર

કપાતી જતી જીંદગીની ક્ષણો,

આહ… દિલમાં ચૂભતી આ કશક,

સ્નેહના સાટા કરવામાં જ ગુજરતી ગઇ,

દરેકે દરેક ક્ષણ, દરેક સાંજ સુધી,

બસ, નિરાંત એક રાત્રિની જ !!

જીંદગાનીની એ જ જૂની ફરજો માટે,

તૈયાર ફરી એક પ્રભાત,

બસ, સંધ્યા થવા માટે !!

આવતા રહ્યા અને પસાર થતા રહ્યા બધા એપીસોડ,

ફટાફટ… ‘બિના બ્રેકકે’ ના સમાચારની જેમ,

સતત અને સતત..

શાતા વળતી નથી, જીવન રાહ પર

કોને પુછુ, કેટલે આવી ? સંબંધોની ગાડી,

એ તો ચાલ્યા કરે, સતત અને સતતના બે પાટા પર

ક્યાં પહોંચી જીવનગાડી ??…

બારીમાંથી ડોકીયું થઇ ગયું આતુરતાપૂર્વક !!

ગામના નામનું બોર્ડ તો હતું, પણ ગામનું નામ જ ન્હોતું !!

કોરા બોર્ડ પર ‘‘સૈફ પાલનપુરીֹ ’’    નો શેર હતો –

‘‘જીવનની સમી સાંજે મારે જખ્મોની યાદી જોવી’તી,

બહુ ઓછાં પાનાં જોઈ શક્યો બહુ અંગત અંગત નામ હતાં.’’

- પી. યુ. ઠક્કર

પામી ન શકાય એવા તારા રૂપ જીંદગી !!

પ્રાપ્તિની ચાહના જીંદગી,

પ્રાપ્યનો હર્ષ જીંદગી,

લોભે લખ્ખણ જાય, અસહ્ય જીંદગી,

છેવટે થકવી જ દેતી જીંદગી !!

શું કરે કોઇ, નદી કિનારે ય તરસ્યા ??

નદી કિનારે તરસ્યા, એ તો લાચાર જિંદગાની,

અક્કરમીનો પડીયો કાણો, એવી ય જિંદગાની, 

 રણમાં તરસ્યા રહ્યા એ જ જીંદગી,

રણમાં પાણી મળે મઝાની જીંદગી.

સંસાર ખારો, વિરક્તભાવ એ જ જીંદગી,

સાધુતા તો ય એકલતા સાલે ? ખરી જિંદગાની !!

સંસારીને સાધુતા ય લલચાવે, મોહ જિંદગાની,

સાધુને સંસાર લલચાવે, અરે !!

સાધુ સંસારને લલચાવે, આ તો –

આ તો – ઇડીયટ જીંદગાની !!

પાર વગરના તારા રૂપ જીંદગી !!

પામી ના શકાય એવા તારા રૂપ જીંદગી !!

 -પી. યુ. ઠક્કર
Filed under: કવિતા ]]> http://puthakkar.wordpress.com/2011/02/15/%e0%aa%9c%e0%aa%bf%e0%aa%82%e0%aa%a6%e0%aa%97%e0%ab%80-%e0%aa%a4%e0%aa%be%e0%aa%b0%e0%aa%be-%e0%aa%95%e0%ab%87%e0%aa%9f%e0%aa%b2%e0%aa%be-%e0%aa%b0%e0%ab%82%e0%aa%aa/feed/ 4 22.983016 72.599650 22.983016 72.599650 puthakkar http://puthakkar.wordpress.com/2010/08/13/%e0%aa%ad%e0%aa%9c%e0%aa%a8-%e0%aa%b6%e0%aa%be-%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%9f%e0%ab%87-%e0%aa%ad%e0%aa%be%e0%aa%97-%e0%ab%a9-%e0%aa%ad%e0%aa%9c%e0%aa%a8%e0%aa%a5%e0%ab%80-%e0%aa%ae%e0%aa%a8%e0%aa%ae/ http://puthakkar.wordpress.com/2010/08/13/%e0%aa%ad%e0%aa%9c%e0%aa%a8-%e0%aa%b6%e0%aa%be-%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%9f%e0%ab%87-%e0%aa%ad%e0%aa%be%e0%aa%97-%e0%ab%a9-%e0%aa%ad%e0%aa%9c%e0%aa%a8%e0%aa%a5%e0%ab%80-%e0%aa%ae%e0%aa%a8%e0%aa%ae/#comments Fri, 13 Aug 2010 14:57:08 +0000 puthakkar http://puthakkar.wordpress.com/?p=436 ]]> ભજન – શા માટેઃ (ભાગ- ૧) હતાશા એટલે શું?

http://wp.me/pdMeq-4w

ભજન – શા માટેઃ (ભાગ- ર) ભજનથી વ્યાયામ થાય.

http://wp.me/pdMeq-6b

તેના વિષે આગળ ચર્ચા કરી. તેનો ટૂંક સાર જોઇ આગળની કડીને જોડીએઃ

(આખી દુનિયા નકામી છે, સ્વાર્થી છે, અને વગેરે ખ્યાલો મનમાં ઉભરી આવે. અને તેથી વિરૂધ્ધ આ દુનિયા જ સાવ નકામી છે; એવા બે પ્રકારના એકબીજાથી વિરૂધ્‍ધ વિચારોમાં રાચ્‍યા કરે. અને ફ્રસ્ટ્રેટ થઇ જાય. આવી વ્યક્તિ ભજનમાં જઇને બેસે તો, પલાંઠી વાળીને બેસવાથી પગમાં લોહીનું ભ્રમણ અટકે. પગમાં નહીં વહેતું લોહી પેટના અવયવોમાં ફરે અને તેના લાભ પાચન શક્તિને મળે. ભજનમાં તાળી પાડવાથી એક્યુપ્રેશરના લાભ મળે.)

ભજન શા માટે  (ભાગ -૩) ભજનથી મનમાં ભાવ જાગે

 નવરાત્રિમાં માતાજીને સંબોધીને આરતી ગાઇએ છીએ ‘ભાવ ના જાણુ, ભક્તિ ન જાણુ, મા નવ જાણુ સેવા…’ તે શું છે?

આપણે માતાજીને પ્રાર્થના કરીએ છીએ કે; ‘હે મા મારામાં કોઇ ભાવ નથી’. આપણે માતાને કહીએ છીએ કે; ‘હે મા, મારામાં કશી ભક્તિ નથી.. હે મા, મારા પર કૃપા કર’. તો તે ભાવ અને ભક્તિ કેળવાય કેવી રીતે ?

• ભજનના શબ્‍દોના મનમાં ભાવ જાગવા દઇને, તાલ અને લય સાથે, તાળી પાડીને, સમૂહમાં બેઠેલા લોકો સાથે એકસૂર થઇને બધાની સાથે સાથે ભાવપૂર્ણ રીતે આપણે ભજન ગાઇએ ત્‍યારે શનૈઃ શનૈઃ આપોઆપ એ ભાવ જાગે, મન તેનાથી પ્રભાવિત થાય.

ભજનના શબ્‍દો સાથે તદ્રુપ થવાથી, તે પ્રમાણેના મનમાં ભાવ જાગે અને ઇશ્વર માટે તે પ્રમાણેના ભાવ કેળવાય. દા.ત. ભજન ગવાતું હોય,

‘મારા લાલાને કોઇયે ના કપટી કહેશો,

એને કદીયે તો સુખનો ના વારો આવ્‍યો,

એણે જન્‍મ લીધો દેવકી કુખે,

જન્‍મતાની સાથે, એને જેલ મળી,

રાજાઓનો મહારાજ, એ તો વિશ્વ સરતાજ,

તો યે ગાયોનો એ તો ગોવાળો બન્‍યો, - ગોવાળો બન્‍યો

ઓ.. મારા લાલાને કોઇયે ના કપટી કહેશો..

^{— પી. યુ. ઠક્કર}

સાથે સાથે તાળી પડતી હોય, ભજનની લય સાથે શ્વસનમાં લયબધ્‍ધતા આવી ગઇ હોય, અને પ્રાણાયામ આપોઆપ થઇ ગયા હોય. તેથી મનની એકાગ્રતાની શક્તિ આપોઆપ અને સહજ્ પણે કામે લાગી ગઇ હોય.

• આપણી એકાગ્રતાની ક્ષમતાને ઇશ્વર નામમાં એકાગ્ર કરવા સિવાય બીજો કયો તેનો ઉપાય હોઇ શકે? ઇશ્વરની ભક્તિ મારફત મનને ચોક્કસ દિશામાં એકાગ્રતા કેળવવી તે જ આપણી શક્તિનો શ્રેષ્‍ઠતમ્ ઉપયોગ છે.

મનની એવી એકાગ્ર થયેલી ભૂમિકાએ ‘લાલા’ ને કોઇ કપટી કહે, એ કેટલે અંશે યોગ્‍ય કહેવાય; તે માટે લાલા માટે એક ભાવ જાગે, આપણે વિચારતા થઇ કે, આ દુનિયા તેને કપટી કહે તે કેવી રીતે બરાબર કહેવાય ?

• લાલા માટે કોમળ લાગણીઓ જન્‍મે. વિચારો પ્રવૃત્ત થાય અને ભાવ જાગે કે લાલાના જન્મ સમયે તેના માતા-પિતાએ કેટ-કેટલા દૂઃખ વેઠવા પડ્યા હતા !! હૃદયમાં લાગણી જન્મે કે લાલો તો પરમ જ્ઞાની હતો. છતાં સીધો સાદો બનીને ગોપ-ગોપીઓનો થઇ ગયો હતો. અબુધ ગોપ-ગોપીઓના વ્હાલને વશ થયેલો. લાલો તો માત્ર પ્રેમસ્વરૂપ જ હતો તેવું સમજાવા માંડે. અને  લાલા માટે પ્રેમભાવ જાગવાની શરૂઆત થઇ શકે. લાલાએ શાંતિની ચાહના કરી અને તોય છેવટે કોઇ ઉપાય જ ના રહેતા યુધ્ધ ભૂમિમાં ન્યાય આપવો પડ્યો

• આગળની કડી…
• ભજન – શા માટેઃ (ભાગ-૪) ભજનથી રાગદ્વેષ છૂટવાની શરૂઆત થાય.
•  થોડા સમય પછી.. (under construction)

ભજન – શા માટેઃ (ભાગ- ૧) હતાશા એટલે શું?

http://wp.me/pdMeq-4w

તેના વિષે આગળ ચર્ચા કરી. તેનો ટૂંક સાર જોઇ આગળની કડીને જોડીએઃ

(જ્યારે પોતાની વાતને કોઇ મહત્‍વ આપવામાં ના આવે, અથવા તેની કોઇ નોંધ લેવામાં ના આવે તો, સ્વાભાવિકપણે નિરાશા વ્‍યાપે અને છેવટે તે વ્યક્તિનો આત્‍મવિશ્વાસ ચાલ્‍યો જાય. ધીમે ધીમે માણસ પોતે જ પોતાના વિષે એવું વિચારતો થઇ જાય કે, પોતે જરાય ઉપયોગી નથી અને છેવટે હતાશ થઇ જાય.એવી લાગણી થઇ આવે કે, આ દુનિયા સાથે મારે કોઇ રીતે તાલ-મેલ જામતો જ નથી. આખી દુનિયા નકામી છે, સ્વાર્થી છે, વગેરે ખ્યાલો મનમાં ઉભરી આવે અને માનવી ફ્રસ્ટ્રેટ થઇ જાય.)

ભજન – શા માટેઃ (ભાગ- ર) ભજનથી વ્યાયામ થાય

• આવી વ્યક્તિઓ ભજનમાં જાય તો, ભજનથી સમૂહ મળે. ભજનમાં પોતાના જેવા બીજા મળે. વાત કરનાર અને વાત સાંભળનાર મળે. માણસ એકલો પડી જઇ હતાશ ના થઇ જાય.

• નિરાશામાં સપડાઇને અને હતાશ થઇ ગયેલા માણસો શારીરિક વ્‍યાયામ પણ કરતા હોતા નથી. માત્ર ચિંતા કરતા હોય છે. અથવા આળસ કરીને કશું જ કરતા હોતા નથી. વાંચન પણ કરતાં હોતા નથી.

• મોટાભાગે વધારે સારૂ આરોગ્‍ય રાખવા માટે લોકો બહુ પ્રયત્નશીલ હોતા નથી. બહુ ઓછા લોકો હેલ્‍થ કોન્‍સીયસ હોય છે. ગૃહિણીઓને કુટુંબની સેવા કરવામાંથી સમય મળતો હોતો નથી એટલે ભણેલી-ગણેલી બેનો પણ વ્‍યાયામની કિંમત સમજતી હોવા છતાં, કસરત કરી શકતી હોતી નથી. તેમના આરોગ્ય પ્રત્‍યે જરાય જાગૃત હોતી નથી.

• ભજનમાં પલાંઠી વાળીને બેસી રહેવાથી, પગમાં વહેતા લોહીમાં રૂકાવટ થાય છે. અને પગમાં લોહીના ભ્રમણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે. પગમાં નહીં વહેતું લોહી પેટ અને તેના અવયવોમાં પરીભ્રમણ કરવાનું શરૂ કરે છે.

• જેનાથી પેટના અવયવોને વધુ લોહી મળતાં પાચન શક્તિમાં સુધારો થાય છે. નહીં પચેલો ખોરાક પચવા માંડે છે. નબળી પાચન શક્તિમાં સુધારો થાય છે. ભજનમાં પલાંઠી વાળીને બેસવાથી પેટના દર્દોમાં રાહત થાય છે.

• માત્ર સામાજિક ફરજ નિભાવવા ખાતર ભજનમાં ગયા હોય અથવા કોઇની સાથે સાથે ભજનમાં પહોંચી ગયા હોય ત્‍યારે મનમાં એમ થતું હોય કે, આ જરા અઘરો સમય પસાર થશે. પણ જ્યારે ભજન પુરૂ થઇ જાય તે પછી ઘણું સારૂ લાગતું હોય છે. શરીરમાં એક પ્રકારની શાતાનો અનુભવ થતો હોય છે. જે પાચન શક્તિને મળેલા લાભને કારણે હોય છે.

• શરીરે અ-સુખ હોય, થોડું થોડું માથુ દુખતુ હોય, માત્ર પડ્યા રહેવાનું મન થતું હોય, કોઇકની સાથે શરમના માર્યા ભજનમાં જવું પડ્યું હોય તો, ભજનમાં ગયા પછી અનાયાસે જ શરીરનું અ-સુખ અને માથાનો દુખાવો ભૂલાઇ જવાતા હોય છે. ભજનમાં બેઠા પછી કેટલીક વખત ઓડકાર આવતા હોય છે અને સારૂ લાગતું હોય છે. જે પાચનશક્તિને મળેલા લાભને કારણે હોય છે.

• શરીરને ‍‍બિલકુલ કસરત પૂરી ના પાડનારા માટે ભજનમાં તાળી પાડવાથી થતી મૂવમેન્‍ટ ખૂબ જરૂરી છે. ભજનમાં તાલ સાથે તાળી પાડવાથી શરીરની મૂવમેન્‍ટ થાય. હથેળીમાં આવેલા પોઈન્‍ટ દબાતા એક્યુપ્રેશરનો લાભ મળે.

• ભજનના તાલ સાથે, તાલી પાડવાથી એક લયબધ્ધતા આવે છે. તાલ પ્રમાણે આપોઆપ શ્વાસોચ્‍છવાસમાં પણ એક લયબધ્‍ધતા સ્‍થપાતી હોય છે. એ રીતે લયબધ્‍ધ શ્વસન થતાં આપોઆપ જ પ્રાણાયામ થાય છે.

આગળની કડી…

ભજન શા માટે  (ભાગ -૩) ભજનથી મનમાં ભાવ જાગે

http://wp.me/pdMeq-72

જ્ઞાનતંતુઓને થકવી નાંખે એવી અઠવાડીયાની કામગીરીના અંતે ઓફીસીયલ ટુર પૂરી કરીને ગઇકાલે રાત્રે નવ વાગે ઘેર આવ્યો. ઓછા મોઇશ્ચરવાળા સૌરાષ્‍ટ્રમાંથી પસાર થતી ૧૧૦-૧૨૦ ની સ્પીડે ચાલતી ક્વોલીસમાં વાતો પવન ઠંડી કરતાં ખુશનુમા હવાનો વધુ અહેસાસ કરાવતો હતો. અલબત્ત, સૂર્ય ઢળી ગયા પછી બે એક કલાકે થોડી અંધારી ઠંડક ખરી.

પણ, સરખેજથી અમદાવાદમાં પ્રવેશતા જ પોલ્યુશને બધો ખેલ બગાડી નાંખ્યો.. પોલ્યુટેડ ઠંડકનો સ્પષ્‍ટ અહેસાસ !! ઇનહેલ થતી હવામાં ઘણી ગરબડ છે – ની ચોક્ખી અનુભૂતિ. તાપમાન ઓછમાં ઓછુ ત્રણ-ચાર ડીગ્રી વધી ગયાનો સ્પષ્‍ટ અહેસાસ. મુસાફરીના થાક કરતાં પોલ્યુટેડ હવા શ્વસવાનો જ વધારે થાક. ઘેર આવી, ડીનરને ન્યાય આપી સૂઇ ગયો.

આજે, ચોથો શનિવાર, રજાનો દિવસ. શાંતિથી ઉઠ્યો-કોઇ ઉતાવળ નહીં. કંપાઉન્‍ડમાં પડેલાં આસોપાલવના પાંદડાનું અવલોકન કરીને ખુશનુમા જેવા લાગતા વાતાવરણમાં હીંચકે બેસીને ચ્હા પીતા પીતા સવાર માણી. વિવિધ ક્લાયમેટમાંથી પસાર થતી ક્યાં આજના માનવની જીંદગી અને ક્યાં પહાડો-ગામડાની એ સ્વચ્છ હવા? – નો વિચાર કરતાં કરતાં બહાદુરીપૂર્વકની લાચારી કે પછી લાચારીપૂર્વકની બહાદુરી ગરમ ચ્હાની ચૂસકીઓમાં પીવાઇ ગઇ !! રજાના દિવસની શાંતિપૂર્ણ આળસને જીવંત રાખતો હીંચકે ઝૂલતો રહ્યો !!તંદ્રા વિહારમાં રખડતા વિચારોને રખડવાની રજા.

તંદ્રા વિહાર…

હવે તો પધારમણી થઇ ગઇ હોવી જોઇએ તારી, હે વસંત !!

ભલે ખુલ્લી હવાની ચાહત મનમાં ઝૂરે !!

પણ નવ પલ્લવિત કૂંપળો ફૂટેલી ક્યાંય જણાતી નથી, હે વસંત !!

ક્યારે આવીશ, ક્યાં છે, તું હે સુંદર વસંત !!

વસંત, તું મોંડી પડી છે,

અરે ઓ, બેવફા સનમ, તું તો વસંત !!

– પી. યુ. ઠક્કર

******

‘‘શું એ બગડી ગઇ છે..??’’

‘‘હા, એ બગડી ગઇ છે. પણ, લાખો નિરાશાઓમાં એક આશા છૂપાઇ છે. શોધો તો મળેય ખરી.’’

‘‘શોધવાથી ના મળે, તો શું?’’

‘‘બીજુ તો શું ? ઢૂંઢતે રહ જોઓગે’’

શોધવાથી મને તો મળી ગઇ..આદરણીય ‘આકાશદીપ’ ની ‘વસંત’ માણીને ‘મજો મજો’ પડી ગયો.. આ તે તંદ્રા વિહાર કે નર્યો નક્કર અહેસાસ ?

*******

સ્વપ્‍ન જગતની નક્કર અનુભૂતિ ..

ધીમા ડગલે, સુંદરતાપૂર્વક આવતી, દૂ..ર દેખાઇ વસંત !!

પહાડોમાંથી ઉતરીને, મલકતી આવતી વસંત!!

હે વસંત, તારી અનુભૂતિની વધતી ચાહત!!

નીરખીને તારા અલપ-ઝલપ સૌંદર્યને,

પામવાની પણ એક ચાહત, હે વસંત !!

અલબત્ત, નીરખી અને માણી શકુ છુ તને હવે,

થોડી સમીપે સરકતી, હે વસંત!!

તારી ચાહતની તૃપ્‍તિનો અહેસાસ,

ચોમેર વ્યાપ્‍ત તારા સૌંદર્યમાં,

ઓગળતા મારા અસ્તિત્વનો ક્ષય, હે વસંત !!

હર-એક  શબ્દરૂપી શ્વાસોચ્‍છવાસથી,

નીખરતા તારા સૌંદર્યની પૂર્ણ પ્રતીતિ, હે વસંત !!

અતૃપ્‍ત મારી એ ચાહત પોષાઇ, હે વસંત !!

આ તો એક ‘પ્‍લેટોનીક લવ’ !! હે વસંત !

– પી. યુ. ઠક્કર

******

ર૧ મી સદીના ગલોબલ વોર્મીંગના ૨૦૧૦ ના આ યુગમાં અમદાવાદમાં તો શું, આખા (ઇન્‍ટરનેટ) જગતમાં શબ્દરૂપી અને વાસ્તવિક આ ‘વસંત’ ખીલી ઉઠે એવી અપેક્ષા..

થોડીક ક્ષણોના વાસ્તવિક સુખને અનુભૂત કર્યા પછી સાચો આનંદ અને સુખ તો વિચારોમાં જ વસતા હોય છે ને !! કલ્પનાના ગગનોને વિસ્તારીને વસંતનો આ ‘પ્‍લેટોનીક લવ’ સારો લાગે છે.

સાદર સલામ ‘આકાશદીપ’ ને-

-પી. યુ. ઠક્કર

ભલામણઃ-માણો  ‘વસંત’

રચયિતાઃ‘આકાશદીપ’

http://nabhakashdeep.wordpress.com/2010/01/20/વસંત-–-રમેશ-પટેલ-‘આકાશદીપ/

* Platonic /pl@”tQnIk/ · adj. (of love or friendship) intimate and affectionate but not sexual.

http://en.wikipedia.org/wiki/Platonic_love

શાંતિની ચીર નિદ્રામાં જાગૃત,

બીજુ કંઇ નહીં, બસ, જાગૃતિ.

ન અંજપાનો અહેસાસ, બસ, શાંતિનો સાથ.

ન આશા, ન ઉર્મિ, ન અપેક્ષાનો કોલાહલ,

ન ઇચ્છા, ન અપેક્ષા ન અજંપાની પ્રત્યાશા.

જાણે અંતરના ઉંડાણથી ઉભરતુ એક ઝરણું,

આનંદ અને સ્નેહની નદીમાં તરતુ અસ્તિત્વ.

ન કોઇ આધાર, પણ નિરાધાર નહીં,

ન વાત કે ચીત, બસ સત્ ચિત અને આનંદ.

ન જીત કે અસ્તિત્વની મથામણ.

કલ્પનાઓના ગગનોનો  ક્ષય,

ન શબ્દ, અ-શબ્દ, ગાઢ શાંતિનો પોકાર,

અ-શબ્દ, બસ – સત્ ચિત અને આનંદ.

- પી. યુ. ઠક્કર

• નિરાશા અને હતાશા એટલે શું? ફ્રસ્ટ્રેશન શું છે? પોતાની વાત સાંભળનાર કોઇ ના મળે, સાંભળનાર કોઇ મળી જાય તો પણ, ગમે તે કારણોસર માણસ પોતાની લાગણી વ્યક્ત ના કરી શકે, મનમાં એવી ભીતિ રહ્યા કરતી હોય કે, પોતાની લાગણી વ્યક્ત કરવામાં આવશે તો તેનો વિરોધ થશે એવી સતત મૂંઝવણ વ્યક્તિ અનુભવ્યા કરે.

• પોતાની વાત સાથે બીજા અસંમત થશે તો? એવી આંતરીક લાગણીથી પીડાયા કરે અને છેવટે હતાશા અનુભવે. પોતાની લાગણી બીજાને જણાવવાની તક ના મળે ત્‍યારે માણસ અંદરથી ખલાસ થઇ જાય અને હતાશ બની જાય.

• જ્યારે પોતાની વાતને કોઇ મહત્‍વ આપવામાં ના આવે, અથવા તેની કોઇ નોંધલેવામાં ના આવે તો, સ્વાભાવિકપણે નિરાશા વ્‍યાપે અને છેવટે તે વ્યક્તિનો આત્‍મવિશ્વાસ ચાલ્‍યો જાય. ધીમે ધીમે માણસ પોતે જ પોતાના વિષે એવું વિચારતો થઇ જાય કે, પોતે જરાય ઉપયોગી નથી અને છેવટે હતાશ થઇ જાય.

• એવી લાગણી થઇ આવે કે, આ દુનિયા સાથે મારે કોઇ રીતે તાલ-મેલ જામતો જ નથી. આખી દુનિયા નકામી છે, સ્વાર્થી છે, વગેરે ખ્યાલો મનમાં ઉભરી આવે અને માનવી ફ્રસ્ટ્રેટ થઇ જાય. એકંદરે, પોતે કોઇ રીતે ઉપયોગી નથી અને તેથી વિરૂધ્ધ આ દુનિયા જ સાવ નકામી છે; એવા બે પ્રકારના એકબીજાથી વિરૂધ્‍ધ વિચારોમાં રાચ્‍યા કરે.

• અને તેવા વિચારો કરીને ઉંડી નિરાશામાં ગરકાવ થઇ જાય. દુખી થઇને જીવ્યા કરે. આવી વ્યક્તિઓ અંતર્મુખી થઇ જઇને, પોતાના જેવા બીજા દુખી લોકો જોવા મળે છે કે કેમ; તે શોધ્‍યા કરે. માનવી આવી રીતે ફ્રસ્ટ્રેટ થઇ જાય.

• ખાસ કરીને નોકરીયાત વર્ગ રીટાયરમેન્‍ટને કારણે, તેમના અગાઉના રોજ-બરોજના રૂટીનથી અલગ થઇ જવાને કારણે રૂટીન લાઇફની તેમની રીધમ ગુમાવી બેસે છે. તેને પરીણામે, અમુક કિસ્સામાં, આ દુનિયામાં તેઓ ભૂલા પડી ગયા હોય એવું અનુભવતા હોય છે.

• રીટાયરમેન્‍ટ પછી કેટલાક કિસ્સામાંશરૂઆતમાં તો છૂટકારાનો અનુભવ કરીને આનંદીત થતા હોય છે. નિવૃત્તિને કારણે મોટી રકમ હાથમાં આવી હોય એટલે પણ પોતાનું મન ભર્યુ ભર્યુ રહેતું હોય. કુટુંબ અને સમાજ પણ પોતાને પૈસાપત્ર વ્યક્તિની નજરે નજરે જુએ છે; તેવા ખ્યાલથી વ્યક્તિનો થોડો છુપો ગર્વ પણ પોષાતો હોય છે. એટલે ‘ફીલ ગુડ’ ફેક્ટરને કારણે સારૂ લાગતુ હોય.

• છેવટે જે રીતે ભૌતિક વસ્‍તુઓ કાયમી અને સાચો આનંદ આપી શકતી નથી; એ જ રીતે રીટાયરમેન્‍ટ બેનીફીટના ઢગલોરૂપિ‍યા વધારે દિવસો સુધી આનંદ આપી શકતા નથી. બલકે, નિવૃત્ત વ્યક્તિ પાસેથી ઉછીના રૂપિ‍યા મેળવવાના સ્વાર્થમાં જ આ દુનિયા પોતાને પ્રેમ કરે છે; એવી અનુભૂતિ થતા વ્યક્તિ વધારે પડતો સાવધાન થઇ જાય છે અને સંબંધોમાં શંકાખોર થઇ જવા પામે છે.

• નોકરી ચાલુ હતી ત્યારે જીવનશૈલીની જે રીધમ હતી તે ગુમાવી બેસતા નિરાધારઅવસ્‍થા અને આ દુનિયાના સ્વાર્થીપણાના થતા કડવા અનુભવોથી હતાશાની અવસ્‍થામાં આવી વ્યક્તિ પોતાના જેવી બીજી વ્‍યક્તિઓને શોધ્‍યા કરે છે.

• તે શોધ્‍યા કરે છે કે, એવા બીજા કોઇ પણ છે કે જેમના પણ મન આ જગતની કઠોરતાથી ખિન્ન થઇ ગયેલા હોય. નિરાશામાં પણ ક્યાંક દૂર દૂર એવી આશા હોય છે કે, જેમણે આ જગતની કઠોરતા અને અ-પ્રેમ જોયા હોય તેવાઓને મળવું.

• એ રીતે પોતાની એકલતાને દૂર કરવા તેનું વૃંદ ક્યાંક હોય તો તેને શોધવા આવી વ્યક્તિ પ્રયત્‍નશીલ રહેતી હોય છે. તેમનો આશય એટલો જ હોય કે, જેથી પોતાના વિચારોને ક્યાંક તો સમર્થન મળે. આવી મનોભૂમિકાએ નિવૃત્ત અને વૃધ્ધ વ્યક્તિઓ મંદિર, મહાદેવ કે બગીચામાં જઇને બેસે અને એમના જેવા વયોવૃધ્ધ અને નિવૃત્ત લોકોને ખોળી કાઢે.

• વડીલવૃંદોમાં એક બીજાની વાતોસાંભળીને પોતાની વાતો બીજાને કહેવાતી હોય છે. એક રીતે જોતાં આમાં કશું ય ખોટુ નથી. આ સારી વાત છે. પોતાની વાત બીજાને કહેતા કહેતા દુનિયાના બીજા દુખી લોકો તેમની પોતાની વાતો આવી વ્યક્તિને અચૂક સંભળાવશે.

• કહેવા-સાંભળવાની આ રમતમાં ક્યારેક મનોમંથન થતા સાચી પરિસ્થિતી સમજાઇ પણ જાય. આવા મનોમંથનથી માની લીધેલા દુઃખ અને ખરેખર પરિસ્થિતીગત દુઃખોની વાસ્‍તવિકતાનો સાચો ખ્યાલ આવી વ્યક્તિને પોતાને આવે. બીજાના દુઃખોની સરખામણીમાં પોતાના દુઃખોની માત્રા ઘણી ઓછી છે; એવો ખ્યાલ પણ આવે. પોતાના જેવા બીજાઓને શોધીને પોતાના દૃષ્ટિકોણ માટે સમર્થન મેળવવાના આ મનોમંથનમાંથી પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતીનો સામનો કરવાની સમજણ પણ કદાચ કેળવાઇ શકે છે.

• પરંતુ, કેટલાક લોકો તો ઘરની બહાર જાય જ નહીં અને કોઇની સાથે ભળી પણ ના શકે. નિવૃત્તિ થઇ ગઇ હોય, કોઇ હોદ્દો ના રહ્યો હોય તો પણ નિવૃત્ત થયેલા પૈકી અમુક હોદ્દાથી નીચેના હોય તેવા લોકોને વાત કરવાયોગ્‍ય કે મળવાયોગ્ય પણ ના ગણે.

• પોતાને ચાલવાની તકલીફ છે, અથવા બધા ડોસલાઓ ભેગા થઇને નક્કામી વાતો કરે છે; એવો અભિપ્રાય બાંધીને એકલા અટૂલા જ રહે. ઘરના ખૂણે ભરાઇ રહે.

• ખાસ કરીને આવી વ્યક્તિઓ એકલા રહેવાને કારણે વધુ નિરાશ થઇને હતાશ થઇ જતા હોય છે. ઇશ્વર અલ્લા તેરે નામ, સબકો સન્મતિ દે ભગવાન.. વાળા ભજનની સ્પિ‍રીટ જ આવી વ્યક્તિઓ ગુમાવી બેસતી હોય છે. એ ભજનની સ્પીરીટ બહુ સરસ છે.

‘‘…ઇસ ધરતી પર બસને વાલે,

સબ હૈ તેરી ગોદકે પાલે,

કોઇ નીચ ન કોઇ મહાન,

સબકો સન્મતી દે ભગવાન,

જાતો નસલોકે બટવારે,

જૂઠ કહા યે તેરે દ્વારે,

તેરે લિયે સબ એક સમાન,

સબકો સન્મતિ દે ભગવાન.’’

હતાશ વ્યક્તિઓ આ ગીતની મૂળભૂત વિચારધારાથી એટલા બધા દૂર જતા રહ્યા હોય કે જીંદગીની ગમે તેટલી ભીડમાં ય આવી વ્‍યક્તિઓ એકલાતામાં રાચીને હતાશ થઇ જતા હોય છે.

આગળની કડી…

દોસ્તો વગર, જીંદગી જીંદગી નથી

જોયા છે દેવમંદિરોના ઓટલે

ખામોશ રહીને મિત્રો ખોળતા વૃદ્ધોને

વાત કહેવી છે, કદાચ કોઇ સાંભળનાર મળે

પણ દોસ્તો વગર, જીંદગી જીંદગી નથી,

વાત લઇને ફરે છે, રાહ જૂએ છે સાંભળનારની

ચકોર નજર છેઃ ક્યાં છે મારા જેવા ?

પણ તોય નસીબ થતા નથી કોઇ,

દોસ્તો વગર, જીંદગી જીંદગી નથી,

નસીબ થતા નથી કેટલાકને તો છેક સુધી,

ગણીને માત્ર ચાર, જે પહોંચાડે -

મિત્ર વિનાના, પ્રાણ વિનાના, નાશવંત શરીરને લક્ષ્‍યે

દોસ્તો વગર, જીંદગી તો શું ? મૃત્યુ મૃત્યુ ય નથી !!!

કોર્પોરેટ જગતની બોલબાલા,

મોજૂદ છે હોસ્પિટલો પણ કોર્પોરેટ

દાખલ કરવા તત્પર છે,

ફોનની ઘંટડી ખખડતા જ

એમ્બ્યુલન્‍સ કરે છે સ્ટાર્ટ

દોડીને એક દોસ્તને લેવા,

પણ દોસ્તો વગર, જીંદગી જીંદગી નથી,

-પી. યુ. ઠક્કર.

સતત ‘ને સતત.

જીવનરાહ પર શાતા વળતી નથી

હાંસલ કર્યાના સંતોષની,

અજંપો કંઇક

સતત ‘ને સતત.

કોને પુછુ કેટલે આવ્‍યો ?

બધા આ જ પ્રશ્ન લઇને ફરે છે,

સતત ‘ને સતત.

એક મિત્રએ મજાક કરી,

તું ય ચાલે છે ‘ને રસ્તો પણ ચાલે છે.

શું જીવન એક્સરસાઇઝ છે વોકીંગ મશીન પરની ?

હું ય ચાલુ છુ ‘ને રસ્તો પણ ચાલે છે,

જ્યાં હતો ત્યાં જ છુ ?

મિત્ર, એવું બને ?

‘હા, એવું ય બને’ – અપેક્ષા છે આ સિવાયના ઉત્તરની

મજાકીયા મિત્રએ એવું કહ્યુ જ છે ને !!

હું ય ચાલુ છુ ‘ને રસ્તો પણ ચાલે છે,

ચાલુ છુ તોય ઉભો છુ ‘ને રસ્તો ય ઉભો છે !!

- પી. યુ. ઠક્કર

Sant Soordas was a common man named Bilvamangal who lived a life of eating, drinking and making marry. A Nrityangana named Chintamani, having God alone in her mind and heart full of devotion, came into life of Bilvamangal.

Chintamani used to perform dances just for her livelihood. She sang and danced keeping only God in her mind. She expressed pure love by singing in the name of God. But Bilvamangal due to his own thinking misunderstood that Chintamani did all these in his love. Bilvamangal had become mad after Chintamani. Bilvamangal reached Chintamani’s place using a dead man as if that was a boat and climbed Chintamani’s house with the help of a dead snake as if that was a rope. Chintamani advised Bilvamangal to concentrate on God instead of herself. Chintamani guided Bilvamangal to start loving God instead of herself. “How to love God?” Bilvamangal asked Chintamani. She explained “just in the same manner you love me, you have to start loving God instead of me”.

Since it was told by Chintamani, he was touched and his heart moved. A turning point comes in his life. He tries to see God everywhere instead of lust. But Bilvamangal finds much difficult to see God. Bilvamagal, who had trained his mind by thinking just for Chintamani so far, diverted to Chintamani on and off. Incidents happened that while searching God his mind ran after lust. But Bilvamangal was sincerer and he did not leave his efforts for cultivating love for God. He continued searching God within and ultimately, this world got BHAKTA SOORDAS.

* મોહાંધ વ્યક્તિને તે પોતે સામે શું જોઇ રહ્યો છે; એનું ભાન રહેતું નથી. સાપને દોરડું સમજી લેનાર બિલ્‍વમંગલની વાત આપણે બધા જાણીએ છીએ.

* બિલ્‍વમંગલની દૃષ્ટિમાં રહેલા કામરૂપી સ્‍વાર્થને લઇને લોલુપતામાં પરિણમેલા પોતાના શરીરને અને મનને સખ્ત શિક્ષા કરવા માટે બિલ્‍વમંગલે આંખો ફોડી નાંખી હતી.

* બિલ્વમંગલે તેના મનને ઠીક કરીને આ જગતને કામરૂપી દૃષ્ટિથી ન જોવાનો નિર્ધાર કરેલો.

* પણ વર્ષો સુધી ખોટી વિચારધારાઓથી ટેવાઇ ગયેલું તેનું મન તેના આવા પવિત્ર નિર્ધારને પાર પાડવામાં સાથ આપતું ન હતુ.

* મનથી જાગી ગયેલા બિલ્વમંગલને અંતર્મુખી થઇ, આંખો બંધ કરને ઇશ્વરને જોવામાં તેના પોતાના ચર્મ ચક્ષુ અંતરાયરૂપ થતાં જણાયા હતા.

* તેથી પાપની સામે લઢી લેવાના દૃઢ નિર્ધારને લઇને છેવટે બિલ્વમંગલ હઠાગ્રહી બની ગયો અને છેવટે મન કાબુમાં ના આવતાં પોતાને શિક્ષા કરવાનો નિર્ધાર કરી નાંખ્યો.

* છેવટે, બિલ્વમંગલે ગરમ સળીયાથી પોતાના હાથે જ પોતાની આંખોને કાયમ માટે દૃષ્ટિહીન કરી નાંખી.

* દૃશ્ય જગતને સદા નીરખી નીરખીને મનને દુષતિ કરતી આંખોથી આ જગતને જોવાને બદલે કેવળ એક ઇશ્વરને જ મનમાં ધારણ કરવાની બિલ્વમંગલની અસાધારણ ભૂખે એને આવું સખત કામ કરવા માટે પ્રેર્યો.

* બિલ્વમંગલના મનમાં ઇશ્વર માટે કેવું અદ્વિતિય સ્‍થાન હશે?

* ભગવાન માટેની માત્ર અપ્રતિમ તાલાવેલી જ આવું કામ કરાવી શકે.

* અને તે તાલાવેલી કંઇ જેવી તેવી હોય નહીં !!

* જગન્નિયંતા પરમેશ્વર સિવાયનું કંઇ પણ મન સહન ન કરી શકે, એવી બિલ્વમંગલના મનની સ્થિતી થઇ હશે.

* એક વખતના લોલુપ બિલ્વમંગલ ઇશ્વરને પામવા વિહ્વળ બની જાય છે. ઇશ્વર સિવાય તેઓ કંઇ સહન જ કરી શકતા નથી. ત્યારે, આ જગતને બિલ્વમંગળમાંથી રૂપાંતરીત થયેલા ભક્ત સૂરદાસ પ્રાપ્‍ત થયા.

* બિલ્વમંગળના મનમાંથી પાપ ગયું ત્‍યારે આ જગતને સૂરદાસરૂપી પવિત્ર માનવી અને એક સાચા ભક્ત મળ્યા.

* સૂરદાસના નામે એક સાચા ભક્તરાજ એ જ વ્યક્તિ હતી કે જે, પહેલાં એક લોલુપ બિલ્વમંગળ હતો.

* અલબત્ત, જગતમાં એવી કોઇ વ્યક્તિ નહીં હોય જેણે જન્મીને કોઇ ને કોઇ ભૂલ ના કરી હોય.

* પણ તે ભૂલોની લઘુતામાં – દીનતામાં ફસાયા વિના હિંમતથી તેવી નબળી માનસિકતામાંથી બહાર આવી જઇ ઉચ્ચ જીવન જીવવાનો બિલ્વમંગળે પ્રયાસ કર્યો તો, સફળતા મળી.

* બિલ્વમંગળ લોલુપતામાં ગળાડૂબ હતા પણ જાગી જઇને સતર્કતાથી સાવધાનીથી લોલુપતામાં વપરાતી શક્તિને ઇશ્વર ખોજમાં પરાવર્તિત કરી. બસ, સહજ્ સાવધાન સ્થિતી કેળવીને.

* મનને વિવેક શીખવવાની રીતે છેઃ મનને નિષ્‍ઠાપૂર્વક પૂછવું જોઇએ કે, હે મન, તું મને ખરેખર કહે કે તું શું ઇચ્છે છે? એમ પૂછીને સત્ય જાણીને પછી ઇચ્છાશક્તિને વિવેક શીખવી શકાય.

* મનને ધીરે ધીરે વિચારપૂર્વક કેળવવામાં આવે તો, મનને ઓળખીને કાબુમાં લેવાનું શીખી શકાય.

* અને એ રીતે ઇશ્વર માટેનો સાચો પ્રેમ કેળવી શકાય.

* અલબત્ત, મન અને હૃદયમાં ભક્તિના બીજ રોપીને તેને ઉછેરવામાં ઘણી ધીરજ અને ખંત જોઇએ. ધીરજથી શ્રધ્ધા અને ભક્તિ કેળવાય જ.

* વફાદારી અને નિષ્‍ઠા જોઇએ. બિલ્વમંગળની જેમ આંખ ફોડી નાંખવાની જરૂર નથી, પણ વફાદારીથી મનને કેળવવું જોઇએ.

* સાચો અને નેક ઇરાદો હોય અને ભજન સત્સંગનો સાથ હોય તો, ઇશ્વરને પ્‍યારા બની શકાય.

* સાથે સાથે, ભગવાન પણ એટલા જ દયાળુ છે.

* સાચા હૃદયથી માત્ર ઇશ્વરને જ પ્રાધાન્‍ય આપવામાં આવે તો, ભગવાન તે માટેની ખાતરી મેળવવા આકરી કસોટીઓ જરૂર કરે.

* અને તેવી કસોટીમાં બિલ્વમંગળ જેવી સાચી નિષ્‍ઠા અને વફાદારી જણાય તો, ભગવાન પણ મક્કમ ઇરાદા અને સાચી નિષ્‍ઠા હોય ત્‍યાં અચૂકપણે તેમની દયા દર્શાવે. વફાદાર વ્યક્તિ બિલ્વમંગળની જેમ કસોટીઓમાં અચૂકપણે પાસ થાય.

* શરત છેઃ ઇશ્વર ઉપરના બિનશરતી ઉંડા અને સાચા પ્રેમની.

* પરમકૃપાળુ પરમેશ્વરની પરીક્ષામાં પાસ થતાં જ કૃપા નિધાન તેમની કૃપા અને સ્‍નેહના બધા જ દરવાજા આવા સાચા ભક્ત માટે અચૂકપણે ખુલ્લા મૂકી દે.

* નરસિંહ મહેતા જેવા ભક્તો માટે ભગવાને અનેકવાર તેમના કુબેર-ભંડારો ખુલ્લા મૂકી દીધેલા હતા.

* નરસિંહ મહેતાના મનમાં દુન્યવી આટાપાટાની કોઇ વાત જ ન હતી. તેમના મનમાં તો એક માત્ર ઇશ્વરના માધ્‍યમ થકી સર્વ માટે પ્રેમ, પ્રેમ ને પ્રેમ જ હતો.

* દયાળુ ભગવાન રીઝે તો, આપણને ભૌતિક સુખો પણ આપે.

* અલબત્ત, સાચા ઇશ્વરના શોધકોને મન તેવા સુખોની કંઇ પરવા હોતી નથી. પણ આધ્‍યાત્મિક અને ભૌતિક એમ બધી ય રીતે ઇશ્વર પોતાના સાચા ભક્તો ઉપર કૃપા ઉતારતા હોય છે.

* આવી જ રીતે, મનની ખોટી અને અવળી સ્થિતીને લીધે પતઇના રાજાને મહાકાળી માતામાં ‘મા’ દેખાતી ન હતી.

* જગત ખરેખર જેવું હોય છે તેવું વ્‍યક્તિને ભાસતુ નથી પણ વ્યક્તિ જેવી રીતે જગતને જુએ છે; એવું જગત તેને દેખાય છે.

* પતઇના મોહાંધ રાજાને તેના મનની લોલુપતાને લીધે તેની સામે જ ઉભેલી અને જેમને તે નીરખી રહ્યો હતો તે સાક્ષાત ‘મા’ જ હતી છતાં, પતઇના રાજાને તેમાં ‘મા’ના દર્શન થતા નથી.

* પતઇના રાજાએ તેના મનમાં કામને સેવી સેવીને મનને એટલું દૂષતિ કરી નાંખ્‍યું છે કે, સામે રહેલ વ્‍હાલના દરીયારૂપી ‘મા’ માં તેને મા દેખાતી નથી. કેવી માનસિક ઋગ્ણતા? કેવી બિમાર મનોદશા?

* માટે જ મહાકાળી માતા છેવટે પતઇના રાજાના અંતરચક્ષુ ખોલી નાંખે છે.

* સ્ત્રી એ એક શક્તિ છે, સ્ત્રી એ પરાશક્તિ છે.

* ઇશ્વરે તેમના સર્જનની શક્તિને સ્ત્રી મારફત પ્રગટ કરી છે.

* પૂર્વની સંસ્કૃતિ, એટલે કે, ભારતની સંસ્કૃતિએ સ્ત્રીને પૂજનીય અને આદરણીય ગણી છે.

* જ્યારે તેથી વિરુધ્ધ, પશ્ચિમની સંસ્કૃતિએ સ્ત્રીને માનની નજરે જોવાના બદલે ઉપભોગનું સાધાન ગણ્યુ છે.

* આ અંગે કોઇ સંસ્કૃતિનો વિવાદ કરે તો પણ એનો ઇન્‍કાર થઇ શકે તેમ નથી કે, ભારતીય સંસ્કૃતિએ દેવી અને માતાના સ્‍વરુપે સ્ત્રીની પૂજા કરી છે. જ્યારે પશ્ચિમે એવું નથી કર્યુ.

* પશ્ચિમની પ્રજા એટલે કે, યુરોપ અને અમેરીકા ખંડ. યુરોપ અને અમેરીકાની ગોરી ચામડીવાળી પ્રજા. તે પ્રજા માત્ર બુધ્ધિથી વિચારે. જ્ઞાનરૂપી તલવાર વડે પશ્ચિમનું જગત બધા ભૌતિક પાસાને સ્પષ્‍ટ કરે છે. માટે જ માનવીય લાગણીઓથી તે પ્રજા ક્યારેક પર જણાય છે. તેની આગવી શૈલી છે. લાક્ષણિકતા છે.

* પશ્ચિમની આખી સંસ્કૃતિ જ ભૌતિક સંસ્‍કૃતિ છે. એ તેમની લાક્ષણિકતા છે.

* જગતની કોઇ પ્રજાને આપણે ઉતરતી ન ગણવી. તેમની લાક્ષણિકણાને આપણે નકારાત્‍મક રીતે ન જોવી જોઇએ.

* અલબત્ત, અમુક બાબતમાં આપણા દેશમાં, આપણી સંસ્કૃતિમાં કેવું હોય છે; અને એ જ બાબતમાં બીજી સંસ્‍કૃતિમાં કે બીજા દેશોમાં કેવું હોય છે; તેની વિચારણા થઇ શકે.

* અને જે જે તફાવત દેખાય તે અલગ અલગ સંસ્‍કૃતિની લાક્ષણિકતાઓ માત્ર છે. વિવિધતાન સર્જક ઇશ્વરે જ એમ થવા દીધુ છે, એમ જ ગણવું. બંને સંસ્‍કૃતિઓની બધી બાબતોમાંથી માત્ર કોઇ એકાદ કે, મર્યાદીત બાબતને લઇને બંને સંસ્કૃતિ વચ્ચે સરખામણી કરીને એકને ચઢીયાતી અને બીજાને ઉતરતી ગણવી જોઇએ નહી.

* પરંતુ જે તે સંસ્‍કૃતિમાંના દોષ પ્રત્‍યે તે પ્રજા કેવા અને કયા કયા ફેરફાર કરી શકે, તેની વિચારણા કરવા માટે માર્ગદર્શનાત્‍મક સિધ્ધાંત તરીકે બીજી સંસ્કૃતિને વિચારી શકાય.

* સુધારણા માટેની આ એક જ પ્રક્રિયા હોઇ શકે. દરેક ચીજ-વસ્‍તુ પોત-પોતાના સ્‍થાને બરાબર જ ગણવી રહી. કારણ કે, ઇશ્વરે તેવી ઘટના ઘટવા દીધી છે. માટે તે જ સત્‍ય છે. હવે તેમાં આગળ વધીને માનવીએ પોતાની ઇચ્છાશક્તિ અને વિવેકશક્તિને કામે લગાડીને સુધારો કરવો જોઇએ. જે પ્રજા નિષ્‍ઠાપૂર્વક સુધારો કરી લે, તે આગળ વધી જાય છે.

* ભારતની સંસ્કૃતિ સંસ્કારનું સીંચન કરે છે કે, પુરુષ જ્યારે સ્ત્રીને જુએ ત્‍યારે તેનામાં માતા અને ભગિનીનુ દર્શન અને ભાવ થવા જોઇએ. એ જ રીતે સ્ત્રી પુરુષને જુએ ત્‍યારે ભ્રાતા અને પિતાનું દર્શન થવું જોઇએ.

* મન આ રીતે કેળવાય તો, લોલુપતાને અવકાશ રહે નહીં.

* મનની દૃષ્ટિથી આ જગતને મલીનતા અને મોહરૂપી સ્‍વાર્થ વગર જગતને જોવામાં આવતાં જગત એકસરખું લાગે. ભેદભાવ વિનાનું લાગે. મન હલકુ થઇ જાય. હૃદયતલમાંથી ઉભરીને બહાર આવતો અને કદી પણ ન ખૂટવાવાળો આનંદ પણ કદાચ સ્‍ફૂરવા માંડે.

– પી. યુ. ઠક્કર

મનને કેવી રીતે કેળવી શકાય ??

એ શક્ય છે ?

ભજન : મોટા સમૂહમાં ય થઇ શકે અને એકલા બેસીને ય થાય.

એકલા બેસીને તે માટેની ઇચ્‍છા કરીને ઇશ્વર પ્રેમમાં મસ્ત થઇ જનારા કેટલા?

ભજન એટલેઃ સમૂહમાં બેસી ગયા. કોઇ ગંભીર કે જટીલ ચર્ચા વિચારણા નહીં. ચાલવાનું આવ્યું તો, ચાલવા માંડ્યા અને, તરવાનું આવ્યું તો તરવા માંડ્યા !!

ભજન એટલેઃ મનરૂપી ચરખો ચાલ્યા કરે ‘ને ભજનના સૂતરે સ્મૃતિરૂપી કાપડ વણાયા કરે – ઇશ્વર પ્રત્યેનો સ્નેહ એ કાપડ ઉપર કોતરીને ઉપસાવવા માટે.

        એ તો આશાનો જ તંતુ છે જે, આપણને આવતીકાલના ઉજળા ભવિષ્‍ય માટે જીવનમાં રસ પડવા દે છે. આપણામાં કોઇ આશા જીવતી ના હોય તો કલ્પના તો કરી જુઓ કે શું થાય? એવી કલ્પના માત્રથી જ ધ્રુજી જવાય !!. આપણે ભગવવાનનો આભાર માનવો જોઇએ કે, આપણને પરમકૃપાળુ ભગવાને વિચારવાની શક્તિ આપી છે. ક્યાંકથી કોઇક ની પાસેથી આપણને સારા સમાચાર મળશે, કોઇક સારા માણસો મળશે જ. આમ, આપણાં રખડતાં ભટકતાં વિચારોમાં ક્યાંક ને ક્યાંક તો પાછો પેલો આશાનો તંતુ તો છૂપાયેલો હોય જ છે; જે જીવનને જકડી અને સાંકળી રાખે છે. આશા ગુમાવી ન દેવા માટેની શક્તિ આપણામાં છે જ; જે બદલ આપણે ઇશ્વરના આભારી જ છીએ. ગમે તેવા સંજોગો કેમ ના હોય, નવેસરથી શરૂઆત થઇ જ શકે. ભલે ને પછી તે ધંધાકીય વર્તુળ હોય, નોકરીનું સ્થળ હોય, સગા-વ્હાલાનો અને જ્ઞાતિજનોનો સમૂહ હોય, અડોશ-પડોશ હોય કે પછી અંગત મિત્રો હોય.

       એક આધ્યાત્મિક લેખક Neale Donald Walsch કહે છે,

“It is not God’s function to create and uncreate circumstances in your life. God created you, in the image and likeness of God. You created the rest.”

‘‘આપણા જીવનમાં સંજોગોનું સર્જન કરવું અને સંજોગોને દૂર કરવા, તે ઇશ્વરનું કાર્ય નથી. ઇશ્વરે તો માત્ર આપણને સર્જ્યા છે; તેમની પોતાની પ્રતિકૃતિરૂપે અને ઘણાં ઇશ્વરીય ગુણો સાથે; ઇશ્વરની પોતાની જેમ જ !! બાકીનું બધું તો આપણે પોતે જ સર્જન કરેલું છે.’’

        તેથી ગમે તે કારણોસર નિરાશા અને નકારાત્મકતામાં ફસાઇ ગયા હોઇએ તો, ચોક્કસપણે હકારાત્મકતા અને સારા કૃત્યો દ્વારા તેના ઉપર વિજય પ્રાપ્‍ત કરી જ શકાય, નવેસરથી શરૂઆત કરીને. નવેસરથી શરૂઆત કરવામાં કદી પણ મોંડુ નથી હોતુ. જાગ્યા ત્યાંથી સવાર.

        આવો, નવી શુભેચ્છાઓ, આપણે આપણને પોતાને જ અર્પણ કરીએ… હે પ્રભુ, અમને સમગ્ર વિશ્વમાંથી સારા વિચારો પ્રાપ્‍ત થાઓ. અમને નવી આશા અને નવી ચેતના પ્રદાન કરો.

સુબહ હિન્‍દી ફિલ્મના એક ગીતના શબ્‍દો…

નામ ના જાને, કામ ના જાને,

જાને ન સેવા પુજા,

જાને બસ ઇતના, અજાન હમ,

એક નામ, નહીં દુજા,

નહીં દુજા, તુમ આશા વિશ્વાસ હમારે,

        એટલી જ ખબર છે કે, અમે અજાણ અને અજ્ઞાની છીએ. કેટલી સરળતા ! ‘અમે બધુ જ જાણીએ છીએ’ – નો કોઇ દંભ નહીં. પ્રભાવ પાડવાનો કોઇ પ્રયત્‍ન નહી. નરી નમ્રતા. નામ કે કામની કોઇ જ ખબર નથી. સેવા પૂજા શું છે તેની પણ ખબર નથી. માત્ર એક જ ખબર છે, બસ હરીનામ. બીજુ કંઇ જ નહીં. જ્યારે હરીનામ જ લેવાતું હોય તો, મન વિચારોની જાદુઇ કાપડરૂપી ગૂંથણી કરે જ નહીં. કોઇ પ્રપંચ કે કાવાદાવા પણ નહીં. જાને તો બસ ઇતના, અજાન હમ, એક નામ નહીં દૂજા.

તુમ ધરતી, આકાશ હમારે,

તુમ ધરતી, આકાશ હમારે રામા..

તુમ આશા વિશ્વાસ હમારે

        હે પ્રભુ, અમે ગ્રાઉન્‍ડ રીયાલીટીમાં રહીએ કે, આકાશમાં ઉંચે ઉડીએ, પણ હે પ્રભુ, અમારા માટે ધરતી અને આકાશ એ બંને આપ જ છો. જ્યારે પ્રભુ જ સર્વસ્વ હોય તો, માનવી હવાઇ કિલ્લા બાંધીને પછી પડવા માટે ઉંચે આકાશમાં ચઢે જ શી રીતે ? હે પ્રભુ અમારા માટે તો આપ જ સર્વસ્વ છો.

ભાત ભાત તુમ, બંધુ ભ્રાત હો..

દિવસ રાત્રી, સંધ્‍યા પ્રકાશ હો.

દીપક, સૂર્ય, ચંદ્ર, તારકમેં રામા

તુમ હી જ્યોતિ, પ્રકાશ હમારે રામા

તુમ આશા વિશ્વાસ હમારે

        હે પ્રભુ, તમે જ અમારા માટે રાત્રિ, સંધ્યા, પ્રકાશ બધુ છો. પ્રજ્વલિત જ્યોતમાં, સૂર્યમાં, ચંદ્રમાની શીતળ ચાંદનીમાં, અને ટીમ ટીમ થતાં તારાઓમાં વ્યાપક હે પ્રકાશ તત્વ પ્રભુ, એ આપ જ છો. હે પ્રભુ, આપ ભાત ભાતના અને જાત જાતનો લાગો છો. અમારા ભાઇ સમાન હૂંફ અને રક્ષણ આપનાર પણ આપ જ છો.

સાઁસોમેં તૂમ આતે જાતે,

એક તૂમ હી સે હૈ સબ નાતે,

જીવનવનકે હર પતઝડમેં…રામા

એક હી તૂમ્હી, મધુમાસ હમારે રામા

તુમ આશા વિશ્વાસ હમારે

        હે પ્રભુ, જીવનમાં એક માત્ર તમારો જ નાતો છે. શ્વાસ-ઉચ્‍છવાસમાં અવર-જવર કરતો પ્રાણ પણ પ્રભુ આપ જ છો. જીવનના કપરા સમયમાં હે પ્રભુ આપ જ એક અમારા ઉધ્‍ધારક છો જે અમને મધુમાસ સમાન લાગો છો.

તૂમ હી સબમેં, હૈ તૂમમેં સબ…

તૂમ હી સબ હો, હો તૂમ હી રબ

અશ્રુ હમારી, આંખોમેં તૂમ… રામા

તૂમ હોઠો પર, આશ હમારી રામા

તૂમ આશા વિશ્વાસ હમારે (ર)

રામા હમારે, દાતા હમારે…

તૂમ આશા, વિશ્વાસ હમારે

        અમારી આંખોમાં આંસુ હોય ત્‍યારે પણ અમારા હોઠ ઉપર આશારૂપી તમારૂ જ ગાન હશે. કારણ કે, આ સમગ્ર જગત આપનામાં જ સમાવિષ્‍ટ છે. અરે આ જગત અને સઘળુ હે પ્રભુ, આપ જ છો. હે પ્રભુ, અમારી આશા અને વિશ્વાસ આપ જ છો. અમને એવી પાકી આશા છે કે, હે પ્રભુ જે કંઇ બને છે તે આપની ઇચ્છા મુજબ જ થાય છે.

કૃષ્‍ણ નામક તત્વનો જય હો.

– પી. યુ. ઠક્કર

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે

એના ગાલોમાં ખંજન, એની આંખોમાં અંજન.

એની આંખોમાં મસ્‍તી, એના હાસ્‍યમાં છે તોફાન.

એનું નામ જ કૃષ્‍ણ છે, એ કર્તા હર્તા છે,

રંગે એ શામળીયો, તો પણ એ રૂપાળો છે,

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

માટી એ ખાતો ’તો, બળદાઉએ પકડ્યો ’તો.

પકડાઇ ન જાનારો, પકડાઇ ગયો ત્‍યારે,

માતાને કહી દીધું, માટી નથી ખાધી મેં,

કાંડુ એનું પકડી’ મુખ માતાએ દીઠું,

ચાલાક ચતુર એવો, બ્રહ્માંડ બતાવ્‍યું ’તું,

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

મામાને માર્યા ’તા, માસીને પણ મારી.

નાગ કાળીને તાર્યો, દૈત્યોને સંહાર્યા ’તા.

ગોપી સુધાના સ્‍નેહે, ઉપનંદનું રુપ લીધું,

મારા લાલાને પૂજી, ગોપીએ હોળી પૂજી,

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

જે કોઇ મને ભજશે, તેને હું શોધી લઇશ.

વચને એ બંધાયો, મારો લાલો બેલી છે.

ક્યારે કેવા સ્‍વરુપે મળશે, એ એની માયા છે,

પણ જરુર જરુર મળશે, મારો લાલો એવો છે,

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

એ જગન્નીયંતા છે, હરી ભક્તોનો એ દાસ.

આંધી પવનમાં એ, જ્વાળાઓમાં પણ એ.

કણ કણમાં એનો વાસ, સૌના હૃદયમાં એ,

ગોપી મંડળના ભજને, ‘મીના’ ના હૃદયમાં એ,

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

મારો લાલો એવો છે, મને બહુ બહુ વ્‍હાલો છે.

મારો લાલો એવો છે, એ સૌનો વ્‍હાલો છે.

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના.

ખુમારી એવી આવશે,

ખુમારી એવી આવશે,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના,

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના.

દરગુજર કરવા લાગશો અને,

પ્રેમ પણ ફેલાવશો,

માફ બધાને કરી દેશો,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના.

આનંદ અને મસ્‍તીથી ઝૂમવાના,

ડંખ જૂના સૌ ભૂલીને,

મૃત્‍યુથી નહીં તમે ડરવાના, 

દ્વેષ અને રાગ તો છુટવાના,

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છુટવાના.

શાંતિરૂપી ગંગા પામીને,

ડૂબકીઓ એમાં લગાવજો,

મસ્‍તીમાં એની ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના.

રાગ અને દ્વેષો અકળાવે,

ને દુઃખના દરીયે ડૂબી જાવ,

લાલાના ભજનો ગાઇને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના,

લાલાની ભક્તિમાં ડૂબીને,

દ્વેષ અને રાગ તો છૂટવાના,

લાલાની ભક્તિમા’ ડૂબીને,

પાવન તમે તો થઇ જાશો.

– પી. યુ. ઠક્કર

કે’ડ રે કસી મેં તો લાલા તારે કાજે,

હૈયામાં ભક્તિના ફૂલો મેં ખીલવ્‍યા

હૈયામાં ફૂલોના ઝૂલો મેં બનાવ્‍યો,

એ રે ઝૂલામાં તને હેતે રે ઝૂલાવું.

ઝૂલામાં બેસતા વાર જોજે થાય ના,

ભક્તિના મા’રા એ ફૂલો કરમાય ના.

ભક્તિની જ્યોત મા’રા હૃદયે પ્રગટાવજે,

એના પ્રકાશે હું જગતને જોઉં,

રાગ ’ને દ્વેષ તો પ્રેમમાં પલટાયે,

દુઃખોના દરીયે હું કદીયે ના ડૂબું.

હૃદયસિંહાસન પર લાલાની સવારી,

હૈયે છે હેત ને મનમાં છે આનંદ.

મનમાં છે આનંદ ને હૈયે છે હેત,

મીના-પ્રવીણ તને હેતે રે ઝુલાવે,

ગોપી મંડળ તને હેતે રે ઝુલાવે

ઝુલામાં ઝુલે છે નંદનો દુલારો,

લાગે છે કેવો એ રૂડો ’ને રૂપાળો.

જશોદાનો જાયો કેવો સૌનો એ પ્‍યારો,

ગોપીઓનો પ્‍યારો એ તો ભક્તોનો વ્‍હાલો.

હૈયામાં ભક્તિના ફૂલો મેં ખીલવ્‍યા,

કે’ડ રે કસી મેં તો લાલા તારે કાજે.

- પી. યુ. ઠક્કર

હે મૃત્યુ, સાચી સમજ તું તો દેજે !

નફરત ‘ને ધિક્કારને

પ્રેમમાં પલટાવવાની રીત તો દેજે !

કંઇક શબ્‍દોના ખોટા અર્થઘટને

જીવનના સંબંધો બગાડ્યા,

હે મૃત્‍યુ, તું તો સુધારી દે,

આપી અભય વરદાન એ શાશ્વત સ્નેહનું !

પરીક્ષાની આગલી રાત્રિએ જ

ગણિતના અઘરા કોયડા ઉકલ્‍યા,

તેમ, મૃત્યુએ તેના છેલ્લા પ્રકરણમાં

સ્‍નેહના પગરણ માંડ્યા !

જીંદગી ફરી મળે તો,

પ્‍યાર વહાવી દઉં, અફાટ અવકાશમાં,

ધિક્કારના અવકાશને સ્‍નેહથી ભરી દઉં,

આપ ઘડી બે-ઘડી, હે મૃત્‍યુ !

હે મૃત્‍યુ, થોડું તો થોભી જા,

તું તો ના કર બેવફાઇ,

તું ક્યા જીંદગી છે ? હે મૃત્‍યુ,

તને વ્‍હાલ કરી લઉં,

નફરતને પ્‍યારમાં ફેરવી દઉં,

મૃત્‍યુને જીવનમાં ફેરવી દઉં !!

- પી. યુ. ઠક્કર